کولی
تاریخچه طایفه فیوج
توسط ناشناس
http://feuge.blogfa.com/
با توجّه به اطّلاعات مکتسبه از منابع موثّق و همچنین مصاحبه و تحقیق از افراد طایفه ، این قوم بیابانگرد حوالی سال 1000 میلادی ، شبه قاره هند را ترک و به سوی غرب مهاجرت نموده و سپس به دسته های مختلف از طریق کشورهای ایران ، عربستان ، سوریه و ارمنستان وارد اروپا شده اند . زبان مشترک کولی ها ، زبان رومی است و این قوم در کشورهای مختلف از طریق این زبان می توانند با یکدیگر ارتباط برقرار نمایند . زبان رومی جزء گروه زبانهای هند و اروپا است و این مهم ، محکمترین دلیل بر اصالت هندی آنان بشمار می رود .
حدود 500 سال پیش که کولی ها برای نخستین بار به اروپا گام می نهند واژه « » به معنای « خانه بدوش » به آنها اطلاق می گردد . این پندار اشتباه که آنها از مصر آمده اند اساس این نامگذاری بوده است . در قرن 18 میلادی نیز زبانشناسان اروپائی موفق می گردند ارتباطاتی بین زبان کولیها و گویشهای معینی در شمال غربی هندوستان بدست آورند .
همانگونه که قبلاً نیز ذکر گردید . برابر بررسی ها و اطلاعات بدست آمده چندین گروه از این قوم ظاهراً در اوایل قرن پنجم میلادی موطن خود در شمال هندوستان را ترک کرده اند ، امّا مهمترین مهاجرت آنان در قرن 11 میلادی شکل می گیرد ؛ خط سیر آنان را می توان به وسیله واژگانی که در گویشهای آنان یافت می شود ، پی گرفت که گویشهای آنان حاوی واژگانی از زبانهایی مانند : فارسی ، کردی و یونانی می باشد .
کولیها از مرزهای شرقی و جنوب شرقی به ایران آمده اند ، نخستین مرحله مسافرت یا مهاجرت قوم کولی از راجستان بسوی فلات ایران بوده و نخستین توقفگاه آنان در ایران ، کرمان بوده است .
گویش و زبان فیوجها
بطور کلی زبان کولیها را ربان ( ) می نامند و دستور زبان و واژگان کولی ها با زبان سانسکریت و زبانهای زنده ای مانند کشمیری ، هندی ، گجراتی و پنالی شباهت دارد . کولی های ایران ، واژه هایی را به زبان خود افزوده اند که بعدها در لهجه های اروپایی نیز رایج شده است . امروزه این زبان با ارتباط تنگاتنگی که با زبانهای زنده دنیا داشته ، متحول شده و حتی بسیاری از کولی های کشورهای دنیا ، زبان مادری خود را فراموش کرده و به زبان آن کشوری که در آن زندگی می کنند ، تکلّم می نمایند . برای مثال کولی های عرب به زبان عربی و کولی های کرد به زبان کردی صحبت می کنند ، افراد قوم مزبور نیز در ایران ، به زبان فارسی ، لری و کردی آشنایی داشته و در مکالمات روزمره خود از لهجه ای بنام « سوگد یا موگد » استفاده نموده و با توجه به تردد به کشورهای مختلف ، تعداد کثیری از آنها به زبانهای هندی ، اردو ، عربی ، ترکی ، روسی ، چینی ، انگلیسی ، ایتالیایی و ... آشنایی دارند .
فرهنگ و آداب و رسوم فیوجها
هر یک از طوایف کولی ها ، از تعدادی خانواده با نیاکان مشترک تشکیل می گردد . رهبران این طوایف گاهی شاه یا ملکه نامیده می شوند . اختلافات و مشاجرات بین افراد این قبایل با پادرمیانی کریس ( ) که دادگاه غیر رسمی و مختص کولی ها است حل و فصل می گردد . فرد کولی در داخل جامعه و گروه خویش تابع بی چون و چرا و دقیق همان گروه است و رئیس طایفه صاحب اختیار جان و مال همه افراد زیردست خویش است و تنها فرمان او قابل اطاعت است . ( این مقررات و قوانین درون گروهی روز به روز به جهت تمرکز و اجتماعی شدن طوایف کمرنگ می گردد ) .
بسیاری از دختران آنان در سنین زیر بیست سال تن به ازدواج می دهند و این ازدواج معمولاً با اراده و دخالت خانواده ها یا طوایف می باشد ، در بعضی از این خانواده ها هنوز هم خانواده عروس برای اعلام موافقت با ازدواج از خانواده داماد شیر بها طلب می کند . در میان قبایل مختلف فیوج مبلغ شیربها بر اساس مهارتهای فردی عروس و میزان آموزشهای دیده شده در خانواده تعیین می گردد ؛ به طور مثال : اگر عروس هم به سرقت کفزنی و هم خانه روئی ( سرقت منزل ) و یا رانندگی و آشپزی بداند و یا آشنایی به زبانهای مختلف زنده دنیا را داشته باشد ، برای هر کدام ، ارزش جداگانه قائل می شوند و مبلغ شیر بها را بر مبنای آن تعیین می کنند ، اکثر خانم های طایفه فیوج ساکن ایران در جشنهای خود از لباسهای هندی استفاده نموده و قالباً در تمامی منازل مسکونی آنان ، عکس هنرپیشگان سینمای هندوستان مشاهده می گردد .
طایفه فیوج در نقاط گوناگون دنیا مذهب رسمی کشور محل اقامت را پذیرفته اند ولی کمتر مقیّد به آداب و رسوم مذهبی می باشند . در ایران ، کولی ها خود را مسلمان و حتی شیعه معرفی می نمایند ، لیکن اعمال و رفتار آنان مغایر با رفتار یک فرد مسلمان است در ایام ماه محرم الحرام و روز عاشورای حسینی ، به سینه زنی می پردازند ، ولی برای ادای نذورات از گوسفندانی که بطرق مختلف مورد سرقت قرار داده اند ، استفاده می کنند و حتی بعضاً در این ماه ، مراسم عروسی به پا نموده و به رقص پایکوبی می پردازند ، افراد این قوم عموماً بی سواد بوده و یا اندک سواد ( مقطع ابتدائی ) را دارا می باشند .
امروزه کولی ها در نقاط مختلف دنیا بنابر مقتضیّات خاص زمانی و مکانی از پوششهای متنوعی استفاده می نمایند . گروهی که بر سنّتهای خود پافشاری دارند کمتر ارتقاء اجتماعی یافته اند و از لباسهای محلی خاصّه کشورهای هند و پاکستان استفاده می کنند و در نقاط مشهود بدن آنان ( بالاخص خانمها ) ، خالکوبی رایج است ، بعضی از گروههای کولی ایران ، علاوه بر استفاده از لباسهای هندی و پاکستانی ، از لباسهای عربی و کردی نیز استفاده مینمایند .
عناوین متنوع کولی ها در نقاط مختلف دنیا
کولیها در مناطق مختلف دنیا با عناوین مختلف مطرح و معروف می باشند ، بطوریکه انگلیسیها آنها را « » ، پرتغالیها « » ، ایتالیائیها « - » ، سوئیسی ها « » ، آلبانی ها « » ، مجارها « » ، رومانی ها « » ، روسها « » ، هلندیها « هایدن » به معنی کافر و بت پرست ، آلمانی ها « زیگرنر » ، اسپانیائیها « جیتانو » ، هندیها « مانوش ، کالو ، سنت و نوت » ، ترکها « چنگانه » به معنی چنگ زن ، عربها « حرامی » ، مصری ها « غجر » به معنی بی عفّت ، افغانی ها « کولی و لولی » ، ترکستانیها « قرشمال ، ذچیت و کوزنگی » ، ارمنی ها « یوشه » ، سوریه و ترابلس « نور » می نامند .
این افراد در ایران نیز با توجه به شرایط و موقعیت های اجتماعی و جغرافیایی ، عناوین گوناگونی را بخود اختصاص داده اند که رایج ترین این نامها فیوج می باشد که از واژه لاتین « » به معنی آواره گرفته شده است . امروزه در کرمان « لولی » ، بلوچستان « لوری » ، فارس « کولی » ، آذربایجان « قرچی » ، خراسان « قرشمال » همدان و تهران « غربال بند » ، زنجان « گلیلانی » ، کرمانشاه و کردستان « سوزمانی » ، مازندران و گرگان « جوکی » ، شیراز « غربتو » ، اصفهان و بوشهر « فیوج » می شناسند .
طوایف مختلف قوم فیوج در ایران
قوم فیوج در ایران به سه طایفه بزرگ سندی – بداغی سوری – بداغی جودکی تقسیم شده و در نقاط مختلف کشور بالأخص شهرستان کرج سکنی گزیده اند .
1- طایفه سندی
این طایفه بیشتر به پاکستانیها مشهور بوده و تقریباً از نظر قیافه ظاهری به هندیها و پاکستانیها شباهت دارند و غلباً از لباسهای رسمی این کشورها استفاده می نمایند ، تمامی خانوارهای این طایفه جزء متمولین فیوج محسوب می گردند و برای خود آداب و رسوم خاصی دارند ؛ دارای خانه های مجلّل شیک که به سبک قصرهای هندی ساخته شده می باشند . طایفه سندی به 9 تیره به شرح ذیل تقسیم که معمولاً داخل کشور جرمی را مرتکب نگردیده و عمدتاً فعالیت مجرمانه آنان در کشورهای خارجی انجام می یابد و تنها تیره علی واره ها بعضاً در داخل کشور اقدام به اعمال مجرمانه ( کفزنی از اتباع خارجه مقابل هتلها ) می نمایند .
تیره های طایف سندی
1.1- چنگیزی : بیشتر افراد خانوار این تیره در شهرک فردیس کرج ساکن می باشند .
1.2- بخشی : بیشتر افراد خانوار این تیره در باغستان ، رجائی شهر و شاهین ویلای کرج ساکن می باشند .
1.3- پاهنگه : منشعب از تیره بخشی بوده و در رجائی شهر و فردیس کرج ساکن می باشند .
1.4- افغونها : منشعب از تیره بخشی بوده و در رجائی شهر و فردیس و مهرشهرکرج ساکن می باشند .
1.5- پاشاخانی : در رجائی شهر کرج ساکن می باشند .
1.6- رحمت واره : این تیره به دو دسته نایب عاشق و نایب عظیم تقسیم شده اند و در نقاط مختلف شهرستان کرج سکونت دارند .
1.7- آقاجانی ها : این تیره به سه دسته نایب صفر ، نایب حسن خان و نایب یونس تقسیم و در رجائی شهر و فردیس کرج ساکن می باشند .
1.8- نهاوندیها : بیشتر افراد خانوار این تیره در مهرشهر کرج سکونت دارند .
1.9- علی واره ها : در تهرانسر سکونت دارند .
2- طایفه بداغی سوری
این طایفه بیشتر به سوری ها مشهور بوده و از نظر قیافه ظاهری به عربها شباهت داشته و به زبان عربی و چند زبان زنده دنیا کاملاً مسلط می باشند . طایفه بداغی سوری قبلاً در اسرائیل زندگی می کرده اند و از جمله اولین کسانی بوده اند که زمین های خود را واگذار و چند سالی را در اردن آواره بوده سپس به عراق کوچ نموده و حدود سالهای 1320 به ایران آمده و در اطراف شهرهای بروجرد – درود- ملایر و عده ای نیز در جنوب کشور و در حاشیه شهرها ساکن و دائماً در حال ییلاق و قشلاق بوده اند .
مردان این طایفه بسیار تنبل و خوشگذران بوده و بیشتر از محل خرید و فروش حیوانات مانند اسب ، قاطر و الاغ امرار معاش داشته و زنان نیز به دوره گردی می پرداخته اند . افراد این طایفه اعم از زن و مرد به مواد افیونی معتاد بوده و انحراف اخلاقی در آنان رواج دارد . اعمال مجرمانه این طایفه کف زنی . سرقت تحت عنوان مأمورین حکومتی و سرقت از فروشگاه های بزرگ ، بوتیکها و جواهر فروشیها می باشد .
این طایفه همانند طایفه سندی دارای کادر رهبری کامل نبوده و تنها دارای نایب و ریش سفید می باشند و حکمیت آنها نیز صرفاً در زمان درگیریها مورد قبول افراد طایفه دیگر می باشد . تیره های این طایفه با یکدیگر نسبت داشته و بزگترین و مسن ترین فرد خانواده بعنوان ریش سفید انتخاب می گردد .
تیره های طایفه بداغی سوری
2.1- عراقی ها : اکثریت افراد خانوار این تیره در باغستان – ملارد و محمد آباد کرج سکونت دارند .
2.2- حیدری : اغلب خانوارهای این تیره در دهقان ویلا - گلشهر ویلا و رجائی شهر کرج سکونت دارند .
2.3- میرزابیگی : بیشتر افراد خانوار این تیره در دهقان ویلای کرج و تهرانسر تهران ساکن می باشند .
2.4- تانویس یاگرها : بیشتر افراد خانوار این تیره در ملارد و فردیس کرج زندگی می نمایند .
2.5- حسینی : بیشتر افراد خانوار این تیره در تهرانسر و فردیس کرج ساکن هستند .
2.6- قربان خانیها : بیشتر افراد خانوار این تیره در فردیس- باغستان و ملارد کرج ساکن هستند .
2.7- اصفهانیها : بیشتر افراد خانوار این تیره از اصفهان کوچ کرده و در کرج سکونت دارند .
2.8- نامداریها « سگ بازها » .
3- طایفه بداغی جوکی
این طایفه که بیشتر به جوکیها مشهور بوده ، از نظر قیافه ظاهری تقریباً به کردها شباهت دارند و یکی از خطرناکترین طوایف فیوج می باشند . محل صدور شناسنامه اکثر آنان شهرهای قروه کردستان – کنکاور- اسدآباد - ملایر و تویسرکان است . قبل از انقلاب اسلامی ایران از طریق دوره گردی – فالگیری - سبد بافی و غربال فروشی و زنان آنان علاوه بر فال گیری در شهرهای مختلف از طریق فروش چاقو- قند شکن و تیشه و ....کسب در آمد نموده و امرار معاش می نموده اند . لیکن پس از انقلاب اسلامی ایران به انجام کارهای خلاف قانون روی آورده و جرائمی از قبیل کف زنی – سرقت تحت پوشش مأمورین امنیتی – سرقت منزل و مغازه – کیف زنی داخل اتوبوس ها و مراکز پر تردد – سرقت داخل خودرو - سرقت از مشتریان بانکها – سرقت از رانندگان کامیون (توسط زنان طایفه) و رباخواری را مرتکب شده و همچنان به تخلفات خود ادامه می دهند .
تیره های طایفه بداغی جودکی
3.1- جودکی : اغلب افراد خانوار این تیره در باغستان – رجائی شهر – گلشهر و فردیس کرج ساکن بوده ، عده ای نیز در همدان سکونت دارند .
3.2- کلاه سیاه ها : بیشترافراد خانوار این تیره در باغستان و خرمدشت کرج ساکن بوده و سرقت منزل از شگردهای خاص این تیره می باشد .
3.3- دست و رو نشسته : بیشتر افراد خانوار این تیره در خرمدشت – مشکین آباد – ملارد و باغستان کرج سکونت دارند .
3.4- عراقی ها : اکثریت افراد خانوار این تیره در باغستان – ملارد و محمد آباد کرج سکونت دارند .
3.5- بابائی « همدانیها » : اکثریت افراد خانوار این تیره در شهرکهای کرج ساکن بوده و تعدادی از آنها در اطراف همدان سکونت دارند و در جرائمی همچون سرقت منزل و کیف زنی داخل اتوبوسها توسط زنان خانوار مهارت دارند .
3.6- میخانیها : بیشتر جرائم ارتکابی افراد این تیره ، سرقت تحت پوشش مأمور بوده و در شهرکهای اطراف کرج سکونت دارند .
3.7- کاسه تراشه : افراد این تیره به سرقتهای جزئی و کیف زنی داخل اتوبوس مشغول می باشند .
3.8- یردنچخن : در حوالی کرج ساکن بوده و اکثریت آنان در کرج اقدام به سرقت می نمایند .
3.9- سنقریها : اکثریت افراد خانوار این تیره در حوالی شهرستان کرج ساکن می باشند و عموماً به سرقت منزل و سرقت داخل خودرو می پردازند .
